Prošla je dvadeset jedna godina od otkako je, 9. juna 1999, potpisan Kumanovski sporazum, da bi sutradan, 10. juna, posle 79 dana, na terenu bilo zaustavljeno bombardovanje SR Jugoslavije.
Na vojnom aerodromu u blizini Kumanova, pre tačno dve decenije, potpisan je Sporazum o vojno-tehničkoj saradnji Vojske Jugoslavije i KFOR-a, posle čega je obustavljeno NATO bombardovanje SR Jugoslavije.
Sporazum su potpisali general Vojske Jugoslavije Svetozar Marjanović, policijski general Obrad Stevanović i britanski general Majkl Džekson.
Džekson je, posle potpisivanja, rekao da se sporazumom stvaraju uslovi za prekid bombardovanja, raspoređivanje međunarodnih mirovnih snaga na Kosovu i postupno povlačenje jugoslovenske vojske iz pokrajine.
Istog dana, Savet NATO je na sednici u Briselu odobrio sporazum koji su u Kumanovu potpisali predstavnici jugoslovenske vojske, policije i međunarodnih snaga. Savet je od komandanta NATO snaga za Evropu Veslija Klarka zatražio da „verifikuje početak povlačenja jugoslovenskih snaga sa Kosova“, što je ubrzo i učinjeno.
Na Kosovo i Metohiju prvi je stigao ruski konvoj iz sastava mirovnih snaga UN, koji je u centar Prištine ušao 12. juna u 01:30 časova, a potom je nastavio prema Kosovu Polju i prištinskom aerodromu Slatina.
Istog jutra, nešto posle pet časova, sa teritorije Makedonije na Kosovo i Metohiju su, u okviru mirovne misije UN, ušli prvi britanski vojnici.
Granicu su kod mesta Blace, u šest transportnih helikoptera, prešli britanski padobranci i pripadnici specijalne jedinice Gurke, a neposredno zatim na teritoriju južne srpske pokrajine ušle su kolone britanskih i francuskih vojnih vozila.
Prvi kontingent od oko 800 nemačkih vojnika u sastavu KFOR-a ušao je oko podneva istog dana na sa makedonske teritorije, zajedno sa britanskim trupama, dok su pripadnici italijanskih snaga ušli u noći između 14. i 15. juna u Peć, a nemački kontigent KFOR-a u Orahovac.
Vojska Jugoslavije je napustila Prištinu 16. juna, u konvoju od pedesetak teretnih i putničkih vozila, a njihov odlazak nadgledali su predstavnici mirovnih snaga UN, čija su oklopna vozila bila na čelu i začelju kolone.
Vojska Jugoslavije je, i pored toga što su najžešći vazdušni udari u dvoipomesečnom ratu sa NATO bili izvedeni na Kosovu i Metohiji, uspela da sa Kosova izvuče najveći deo svog ljudstva i tehnike. NATO bombardovanje SR Jugoslavije trajalo je od 24. marta 1999. godine.
Najznačajnije odredbe Kumanovskog sporazuma:
– prekid neprijateljstava između NATO snaga sa snagama VJ i srpskom policijom;
– povlačenje VJ i policije Srbije sa prostora Kosova i Metohije u periodu od 11 dana;
– uspostavljanje zone bezbednosti od administrativne granice sa Kosovom i Metohijom;
– obaveza snaga Kfora da razoružaju OVK-a.
Kompletan tekst ovog dukumenta dostupan je na sajtu Vlade Srbije.
