Jevanđelista Luka, Grk po rođenju, pre krštenja neznabožac, jedan je od apostola. Po zanimanju lekar, bio je izuzetno obrazovan, sa velikim darom za slikarstvo. Naslikao je tri ikone Bogorodice sa Hristom koje su postale uzor svim kasnijim ikonama majke Božije, pa se smatra osnivačem hrišćanskog ikonopisa.
Pratio je apostola Pavla na misionarskim putovanjima, a kasnije je i sam propovedao. U 84. godini mučno je stradao za veru.
Praznik je u našem narodu poznat kao Lučindan i česta je krsna slava. Obično se kaže: „Ide Luka-eto vuka“ ili „Sveti Luka sneg do kuka“, najavljujući zimu i snegove. Zato se valja što pre pripremiti.
Prema bogoslužbenom kalendaru Srpske pravoslavne crkve, ovaj dan nije obeležen kao zavetni, već je kao „crno slovo“ svrstan u praznike od značaja za suštinu crkve.
Kao svog zaštitnika slave ga i obrazovne ustanove, među kojima je i Akademija Srpske pravoslavne crkve za umetnost i konzervaciju. Poštuje se i kao zaštitnik medicine i farmacije, bolnica i apoteka, lekara, farmaceuta i bolesnika.
Na Svetog Luku koncima se opasuju torovi da vukovi ne bi davili stoku. U južnoj Srbiji se po prvom gostu koji uđe u kuću na Lučindan gata kakva će zima ili godina biti.
Danas ne smete da budete preki i nervozni, jer je Sveti Luka bio blag i miran i uvek pomagao ljudima.
Uspomena na Svetog Petra Cetinjskog
Srpska pravoslavna crkva slavi danas i Svetog Petra Cetinjskog, koji je živeo krajem 18. i početkom 19. veka u Crnoj Gori. Mitropolit i gospodar Crne Gore postao je 1782. godine.
Posebno se poštuje zbog pobede nad Napoleonovom vojskom u Boki i Dalmaciji. Život je posvetio borbi protiv neprijatelja i pomirenju zavađenih prelema.
Njegove čudotvorne mošti počivaju u Cetinjskom manastiru.
