„Zato što i Olandska ostva i Južni Tirol podrazumevaju daleko veći stepen autonomije od onoga koji predviđa sporazum o Zajednici srpskih opština. Ako Priština ne želi da formira ZSO prema tom sporazumu i autonomiji koju on nudi, zašto bi uopšte razmatrala širi oblik kao što su Južni Tirol i Olandska ostrva. Tako da je to potpuno bespredmetno. Druga stvar je što Južni Tirol i Olandska ostrva podrazumevaju teritorijalnu kompaktnost a kada je u pitanju ZSO govorimo o deset opština koje nisu teritorijalno povezane, tako da je to bitna razlika. To bi više bilo Republika Srpska na Kosovu nego Zajednica srpskih opština koju Priština nikada ne bi razmatrala“, kaže za Radio Kim analitičar Ognjen Gogić.
Gogić je mišljenja da to jedino može da može da posluži kao predlog za sever Kosova. Ukoliko Srbi sa severa žele da se vrate u kosovski sistem, sa opštinom i ostalim institucijama to bi, kaže, mogao da bude zahtev. „Ali opet to je nešto što Priština ne bi prihvatila“, naglašava Gogić.
Uzimajući u obzir sam sporazum o ZSO i mišljenje kosovskog Ustavnog suda, Gogić smatra da bi za formiranje ZSO moglo da se nađe neko srednje rešenje koje bi bilo prihvatljivo za obe strane.
Šeholi: Predlozi za testiranje javnosti
Politički analitičar iz Prištine Fatmir Šeholi naveo je da je Institut za afirmacije međuetničkih odnosa pre godinu dana objavio kako bi izgledao statut Zajednice srpskih opština.
„U zadnje vreme videli smo i ove predloge od strane ove nevladine organizacije (Fridrih Ebert). Međutim, to su samo predlozi koji žele da testiraju javnost i smatram da od toga ne može biti ništa realno, s obzirom da se vodi dijalog na velikom nivou od strane delegacija Kosova i Srbije uz veliku pomoć EU i SAD“, dodao je on.
Šeholi smatra da bi za ustavni pored Kosova, deljenje samo severa zemlje bio veliki fijasko.
„Zajednica srpskih opština treba se formirati na osnovu mišljenja Ustavnog suda Republike Kosova, čiji dokument je potpisao i Aleksandar Vučić 2015. godine i složio se sa Isa Mustafom tada da Ustavni sud Kosova bude merodavan za status Zajednice srpskih opština. Svaka druga varijanta koja dolazi do izražaja je testiranje nekog koncepta i lobiranje određenih ljudi u Srbiji“, istakao je ovaj analitičar.
On dodaje da se ne može formirati Zajednica srpskih opština van odlike Ustavnog suda.
„Potpis Vučića i Isa Mustafe 2015. godine u dokumentu koji je potpisan u Briselu je merodavan i jedino tako je moguće da se statut ZSO formira. Svaka druga varijanta i Demostata i ostalih NVO koje pokušavaju da daju neke predloge ne mogu doći do izražaja u smislu realizovanja bez Ustavnog suda“.
