Stefan Petrović iz Čaglavice boluje od cerebralne paralize donjih ektremiteta. On je osoba sa invaliditetom prve kategorije i naglašava da je do posla teško doći.
“Ne samo ja, već sve osobe sa invaliditetom su diskriminisane, nemamo nikakva prava. Izvršio sam kategorizaciju jer je rečeno da bez toga više neće moći da se radi, pošto smo mi osobe sa invaliditetom. Ja sam sve to odradio i to je predato Opštini Priština sa sedištem u Gračanici. Oni su rekli da čekaju zeleno svetlo iz Beograda, neku vladinu uredbu, ali sve do danas odgovora nema“, rekao je Stefan i dodao da, sem volontiranja, koje traje od četiri do šest meseci, drugi način da koliko-toliko zaradi ne postoji.
Opština Gračanica: Mogućnosti iste za sve
Rukovodilac personala u Opštini Gračanica Sandra Stević Stanković napominje da su za sva lica date jednake mogućnosti prilikom zapošljavanja u Opštini Gračanica, te da konkursi ne sadrže ni na koji način odredbe koje diskriminišu određenu grupu ljudi ili pojedinca.
„Što se tiče podataka sa kojima raspolaže kadrovska služba, a tiču se konkursa koji su raspisani u opštinskoj administraciji u 2018. godini, nije bilo lica sa posebnim potrebama koja su konkurisala. U Opštini Gračanica zaposleno je jedno lice invaliditetom“, navela je za RTV Kim Stević Stanković.
Ona naglašava da je Opština Gračanica razvila institucionalni mehanizam za zaštitu od diskriminacije.
„Shodno Zakonu o zaštiti od diskriminacije, Opština Gračanica je imenovala službenika koji se bavi ovom oblašću i sva lica koja smatraju da su na bilo koji način diskriminisana, mogu da podnesu žalbu ovom službeniku“, rekla je.
u Opštini Gračanica, od 562 uposlena, angažovano je samo jedno lice sa posebnim potrebama.
„Kada govorimo o opštim zakonima o zapošljavanju, konkretno o Zakonu o civilnoj službi i Zakonu o radu, procenat upošljenih lica sa posebnim potrebama nije propisan. Međutim, imamo poseban zakon koji se bavi ovom oblašću, konkretno Zakon 03/L-019“ rekla je Sandra Stević Stanković i dodala:
„Ovaj zakon sadrži kardinalnu grešku, gde imamo u članu 12 stavu 2 u albanskoj verziji propisano da se na 50 zaposlenih zapošljava jedno lice sa ograničenim sposobnostima. U verziji na srpskom imamo podatak da je na 25 radnika potrebno da se zaposli jedna osoba sa ograničenim sposobnostima. Koliko je meni poznato, predstavnici Opštine Gračanica ukazivali su na ovaj problem, međutim, on ni dan danas nije rešen“, zaključila je šefica personala u Opštini Gračanica.
Šta kažu zakoni?
Uvidom u zakone Srbije i Kosova, redakcija RTV Kim je došla do saznanja da zakoni definišu broj uposlenih invalida i to:
– U Srbiji: Zakon o profesionalnoj rehabilitaciji i zapošljavanju osoba sa invaliditetom, br. 36-2009. i 32-2013. u kom se članu 24 navodi: „Obaveza zapošljavanja, u smislu ovog zakona, jeste obaveza svakog poslodavca koji ima najmanje 20 zaposlenih da ima u radnom odnosu određeni broj osoba sa invaliditetom. Poslodavac koji ima od 20 do 49 zaposlenih dužan je da ima u radnom odnosu jednu osobu sa invaliditetom. Poslodavac koji ima 50 i više zaposlenih dužan je da ima u radnom odnosu najmanje dve osobe sa invaliditetom, i na svakih narednih započetih 50 zaposlenih po jednu osobu sa invaliditetom“.
– Na Kosovu: Zakon Br. 03/L- 019 o profesionalnom osposobljavanju, prekvalifikovanju i zapošljavanju osoba sa ograničenim sposobnostima od 19. decembra 2008. godine, u čijem poglavlju V, članu 11 i stavu 2 stoji „Svaki poslodavac je obavezan zaposliti jedno lice sa ograničenim fizičkim sposobnostima na svakih pedeset (50) radnika“, dok se u članu 12 istog akta navodi: „Organi državne administracije, poslodavci privatnog i javnog sektora, kao i nevladine organizacije obavezuju se, da sa prilagođenim uvjetima rada zaposle osobe sa ograničenim sposobnostima. Svaki poslodavac koji ima 24 zaposlena radnika, obavezan je zaposliti jednu osobu sa ograničenim sposobnostima, tačnije to je svaki 25 radnik određenog poslodavca“.
Josifović: Zakoni se ne poštuju
Predsednik Udruženja osoba sa invaliditetom iz Gračanice Dragan Josifović ističe da je u najvećem broju slučajeva diskriminacija osoba sa invaliditetom prisutna kod zapošljavanja, ali i kod obrazovanja.
„Oni (osobe sa invaliditetom) prvenstveno nemaju uslova za pravo obrazovanje, a kasnije ni za zapošljavanje. Iako postoje zakoni i na Kosovu i u Srbiji o obaveznom zapošljavanju osoba sa invaliditetom, gde postoji zakonik po kome svaki poslodavac na 20 do 50 radnika mora imati upošljenu jednu osobu sa invaliditetom. Zakoni se ne poštuju, kako od institucija Srbije, tako ni od institucija Kosova“, napominje Josifović.
On kaže i da oni koji ne poštuju taj zakon podležu plaćanju odgovarajuće kazne. Međutim, ističe, da se ne poštuje ni jedno ni drugo, niti se zapošljavaju osobe sa invaliditetom, niti se plaćaju kazne.
Josifović napominje da se mogu koristiti i fondovi od Nacionalne službe za zapošljavanje.
„Kako na Kosovu, tako i u Srbiji, mogu da se koriste ovi fondovi, gde se upošljavaju osobe sa invaliditetom, gde poslodavac neće imati nikakve obaveze, ni kod plata, ni kod doprinosa, jer sve to pokrivaju službe, tako da koriste fondove koje daju ove institucije“ jasan je Josifović.
U opštini Gračanica postoji 786 registrovanih osoba sa invaliditetom, kada se radi o telesnim, mentalnim i senzornim problemima, i okupljaju se u četiri udruženja. Pretpostavlja se da je njihov broj veći, pošto ima i neregistrovanih.
