Poslednjih dana unutar crkve, za koju se pretpostavlja da je bila posvećena Svetim mučenicima Floru i Lavru, otkriveni su mozaici na kojima se nalazi i 26 imena donatora koji su gradili hram nakon urušavanja, izazvanog zemljotresom u 4. veku.
Profesor Haluk Četinkaja sa turskog Univerziteta “Mimar Sinan” predstavio je rezultate istraživanja arheološkog tima u gračaničkom Domu kuture, .
“To je jedna od najstarijih crkava na svetu, sa delovima iz 4. i 5. veka. To je važna stvar, tako da možemo da vidimo svaku od faza. Crkva kao što je ova je veoma jasan pokazatelj da je ovo za Rimljane bila važna provincija“, rekao je profesor iz Turske.
Iskopavanja će biti nastavljena naredne godine u julu, najavio je Četinkaja.
“Očekujem da nađemo propratne crkvene objekte koji su, verovatno, bili namenjeni hodočasnicima. Ako je kao što mislim, crkva posvećena Floru i Lavru, onda je pretpostavka da je tu bilo dosta hodočanika”.
Uprkos tvrdnji pojedinih albanskih istoričara da su Flor i Lavr bili Albanci, profesor Četinkaja je to demantovao, naglasivši da su svetitelji bili iz Konstatinopolja, da su živeli u 2. veku, a da su u Ulpijani mučeni i ubijeni.
Iskopavanja za ovu godinu završena su juče. Ovaj lokalitet je trenutno ograđen, a otvoren je bio još danas za posetioce iz letnje “Škole filmske magije”.
Ahreološko nalazište Ulpijana značajna je turistička atrakcija u Opštini Gračanica. Tokom godine, ovaj rimski grad obiđe više od tridesetak grupa, uglavnom posetilaca iz inostranstva, kaže direktor Turističke organizacije Gračanice Boban Petrović.
“Vrlo malo ljudi zna nešto o Ulpijani. Sa stanovišta turizma, to je vrlo atraktivna turistička lokacija koja bi mogla da privuče dosta turista u Gračanicu i samim tim probudi malu privredu u Gračanici, što može mnogo da doprinese ekonomskom razvoju”, kazao je Petrović.
Najznačajnije obeležje arheološkog nalazišta Ulpijana je podzemna grobnica sa sarkofagom od belog mermera i podnim mozaicima izuzetne lepote. Ovaj memorijal je pronađenih pedesetih godina prošlog veka. U tom periodu pronađena je i ranohrišćanska bazilika iz 6. veka na čijoj restauriciji trenutno radi Arheološki institut Kosova.
“Od prošle godine su počeli restauratorski i konzervatorski radovi na ovom lokalitetu. Jedan deo se već završava oko bazilike, porte i jednog dela utvrde iz kasnoantičkog perioda zajendo sa kulom. Uporedo su otkriveni i ostaci starorimskog puta i kanala koji prati trasu puta i taj deo je završen”, kaže arheolog Ljuan Kužbašlji.
U blizini bazilike nađen je i stilobat (stubno podnožje ili platforma na kojoj se nalaze stubovi), na jednoj od građevina iz antičkog perioda, za koji se pretpostavlja da je iz 2. ili 3. veka.
Sva iskopavanja u Ulpijani vrše se na inicijativu Ministarstva kulture Kosova koje je potpisalo memorandum sa Univerzitetom „Mimar Sinan“ iz Istanbula u Turskoj, koji je finasijer svih radova.
