Sve je počelo kada je je krajem maja kosovski premijer Ramuš Haradinaj objavio da je nemačka država finansirala projekat važan za kulturu i istoriju Kosova. On je tom prilikom pravoslavnu crkvu Svetog Nikole u Novom Brdu predstavio kao katoličku.
“On ne samo da je rekao da je to katolička katedrala, već je rekao koliko je to meni poznato da je to kosovsko kulturno nasleđe. Mene više zabrinjava ova druga izjava, nego prva. Nauka je dokazala da je crkva Svetog Nikole pravoslavna tu nema rasprave i dvoumljenja”, rekao je za RTV Puls istoričar Aleksandar Gudžić.
Istoričari upozoravaju da je reč o najgorem falcifikatu, a da je ovo pravoslavni hram pokazuju brojni istorijski dokazi.
Pronađena dva natpisa na ćirilici
Pravoslavna crkva Svetog Nikole sagrađena je oko 1369. godine. Da je ovo pravoslavna crkva govore istorijski podaci koji se temelje na pisanim dokumentima iz ovog doba. O tome koliko je crkva bila značajna za pravoslavnu zakednicu govori to što je bila smeštena odmah ispod tadašnjeg grada Novog Brda.
Da je ovo pravoslavni hram pokazuje i činjenica da je jedno vreme bio sedište gračaničkog i novobrdskog episkopa. Ova građevina je po svom arhitektonskom planu slična crkvi Bogorodice Ljeviške u Prizrenu i crkvi u Kotoru. Pronađena su dva natpisa na ćirilici.
“Crkva nije mogla da bude rimokatolička. Sa druge strane rimokatolički vrhovni sveštenici na nivou Balkana, nadbiskupi iz Bara Marin Bici i Đorđe Bjanki govore o crkvi Svetog Nikole kao o crkvi srpskih despota i pravoslavnoj. Pominju i svoju crkvu Svete Marije, odnosno Sasku crkvu. I oni su imali crkvu Svetog Nikole, ali to nije ova. Ovo je srpska pravoslavna crkva koja se nalazila u centru srpskog Novog Brda”, kaže prof. dr Božidar Zarković, predavač na katedri za istoriju na Filozofskom fakultetu u K.Mitrovici.
Srboljub Maksimović iz novobrdskog sela Zebince koji godinama prikuplja istorijske podatke o Novom Brdu, kaže da pored arheoloških iskopina i istorijskih dokumenata, sam arhitektonski stil i kako je ulaz postavljen razlikuju ovu crkvu od katoličke katedrale.
“ Sama građevina, sami zidovi i oltar govore da je pravoslavna. Zna se kod katolika kakav je to odnos prema suncu i zapadu. To niko ne može da ospori. Jer ti ako ne zaštitiš tuđe, nećeš znati da čuvaš svoje. I svako ko misli da će na nesereću drugog da gradi svoju taj se vara”, reko je učitelj u penziji Srboljub Maksimović.
Istog je mišljenja i pisac istraživač Stanislav Kojić, koji je ovu svetinjui i tvrđavu posećivao više puta spremajući monografiju o Novom Brdu.
“Ono što sam našao u mnogim zapisima jeste da je to srpska pravoslavna bogomolja iz srednjeg veka. Koristili su je Sasi, Dubrovčani i katolici koji su tu živeli, ali to ne znači da je katolička svetinja”, poručio je Kojić.
Ako ti komšija ode, sledeći si ti…
Učitelj u penzji Srboljub Maksimović kaže da je neshvatljivo da neka institucija može ovako da iskrivljuje istoriju.
“Mi ako izgubimo temelje pravoslavlja, mi nema šta da tražimo. Ja sam imao više puta razgovore sa Albancima i ukazivao da ne ruše. Jer, postoji jedna stara izreka “Kada neko nestane, ako ti se komšija odseli, posle njega odlaziš ti”, pa će tako svakog zadestiti ono što radi“, podvukao je Maksimović
Novo Brdo je svoj procvat doživeklo u 15. veku. Bio je grad čak pet puta veći od Londona. Nekada moderan grad sa 40.000 hiljada stanovnika, kovnicom novca, carinom, kompletnom infrastrukturom, rudnikom, danas siromašan kraj koji broji oko 10.000 stanovnika, od toga oko 6.500 hiljda Srba.
