Veliki petak, najtužniji dan u hrišćanstvu, posvećen je sećanju na stradanje i raspeće Isusa Hrista. Prema hrišćanskom predanju, Isus je tog dana izveden iz kuće prvosveštenika Kajafe pred rimskog prokuratora Pontija Pilata. On ga je osudio na smrt raspećem na krstu.
Ovaj dan obeležava se strogim postom, molitvom i tišinom. U pravoslavnim hramovima ne služi se liturgija, ne oglašavaju se crkvena zvona.
Bogosluženja se najavljuju drvenim klepalima. Vernici se uzdržavaju od veselja i pesme, u duhu žalosti i sabranosti.
Liturgija se ne služi jer je to dan Hristovog stradanja i smrti, pa Crkva tog dana ćutanjem i molitvom izražava žalost.
Običaji i simbolika
Jedan od najrasprostranjenijih običaja na Veliki petak jeste farbanje uskršnjih jaja, najčešće u crvenu boju. Ona simbolizuje Hristovu krv, ali i radost i vaskrsenje koje sledi. Prvo ofarbano jaje, poznato kao „čuvarkuća“, čuva se tokom cele godine kao zaštita doma i porodice.
Ujutru se u crkvama čitaju Carski časovi, koji podsećaju na izvođenje Hrista na sud, osudu i stradanje na Golgoti.
U večernjim časovima služi se bogosluženje tokom kojeg se iznosi plaštanica – platno koje simbolizuje Hristovo polaganje u grob.
Na Veliki petak ne ore se zemlja, ne rade teški i ne započinju važni poslovi.
Uvod u Vaskrs
Iako je Veliki petak dan tuge, on ujedno predstavlja uvod u najveći hrišćanski praznik Vaskrs.
Sedmica koja mu prethodi naziva se Velika ili Strasna nedelja. Posvećena je poslednjim danima Hristovog zemaljskog života.
Srpska pravoslavna crkva i vernici ove godine proslavljaju Vaskrs u nedelju, 12. aprila.
Ovaj praznik je pokretan i ne obeležava se svake godine istog datuma, ali uvek pada nakon Blagovesti, a pre Đurđevdana.
Iako je obeležen tugom, Veliki petak nosi poruku nade, jer prethodi Vaskrsu i pobedi života nad smrću.
