Već više od decenije meštani opštine Gračanica suočavaju se sa nesnosnim smradom koji dolazi iz reke Gračanke, u kojoj su višegodišnja istraživanja otkrila prisustvo teških metala i hemijskog otpada. Zagađenje potiče, prema nalazima, iz flotacije rudnika u Kišnici i industrijskog otpada iz Ajvalije.
NVO Komunikacija za razvoj društva (CSD) organizovala je radionicu u okviru projekta „Oživljavanje Gračanke: Zajednički odgovor zajednice na zagađenje voda u slivu Ibra“. Učesnici, među kojima su bili predstavnici organizacije, opštine Gračanica i ekološki stručnjaci, na zatvorenom sastanku su razgovarali o mogućim rešenjima i važnosti zajedničkog delovanja.
Ekološki ekspert Ljubiša Mijačić ocenio je da je Gračanka „gorući“ ekološki problem na Kosovu.
„Gračanka je veoma ‘napadnuta’ reka i u priobalju, toku, ali i od strane urbanizacije sa svim komunalnim otpadom koji se u nju izliva. Ona je reka bez kategorije, u smislu da ne ulazi u kategoriju zagađenja i ostala je samo površinska kanalizaciona drenaža. Uradiće se katastar da se identifikuju goruće tačke kao i uzorci svih problema koji nastaju na Gračanki. To su industrijsko zagađenje, komunalni otpad, ponašanje ljudi i ostalo“, kazao je on za Kim radio nakon završenog sastanka.
Neophodno kontinuirano podizanje svesti o problemu zagađenja reke Gračanke, rekao je za Kim Rajko Jovanović iz NVO Komunikacija za razvoj društva (CSD) koja je nosilac projekta.
„Na političkim sujektima, kako na lokalnom, tako i na centralnom nivou da se takvi problemi rešavaju. Ako se problem stalno ne spominje, onda problem nažalost, znajući kakva je politička aktivnost, ne samo na Kosovu, nego na Balkanu, taj problem i ne postoji“, dodao je on.
Dugogodišnji problem smrada iz reke se ne rešava iako su o tome održani brojni sastanci različitih aktera društva.Iako postoji sumnja da se štetne materije u reku slivaju iz fabrike u Ajvaliji, opštinske inspekcije u Prištini i Gračanici nisu do danas obznanile ko je zagađivač, niti su protiv njega preduzete mere. Pre par godina najavljivano je i višemilionsko ulaganje od strane nemačkog GIZ-a za rešavanje problema Gračanke, ali realizacija projekta nije još uvek počela.
Rajko Jovanović iz NVO CSD kaže da su zbog nesnosnog smrada pojedini meštani Lapljeg Sela bili primorani da se isele.
Otpad koji se sliva u reku nije jedini problem, Gračanku zagađuje i jalovište iz rudnika Kišnica.
Iz CSD-a navode da je cilj projekta „podsticanje otvorenog dijaloga i zajedničkog delovanja svih aktera kako bi se Gračanki, nekada izvoru života u ovom kraju, vratio njen prirodni tok i čistoća“.
Smrad iz Gračanke i dalje problem: Meštani ćute iz straha, institucije ne reaguju
Projekat podržavaju Švajcarska agencija za razvoj i saradnju (SDC) i Vlada Kosova kroz program Integrisano upravljanje vodnim resursima (IWRM-K).
