Demonstracije su ubrzo eskalirale kao „Proleće ’81“ – period političkog „ustanka“ i „nacionalnog buđenja“ Albanaca u Jugoslaviji. U pitanju je „temelj“ kasnijeg „organizovanja političkog pokreta“ i „oružanog otpora“ UČK. Ovako „kontinuitet u borbi za prava Albanaca na Kosovu“, a pre svega sam događaj koji je svojevremeno potresao bivšu Jugoslaviju, i odredio period teške bezbednosne situacije u tadašnjoj pokrajini Srbije kao dela SFRJ.
Danas se navršava 45 godina od masovnih studentskih protesta u Prištini, koji su počeli 11. marta 1981. godine, a na šta je podsetio kosovski premijer Aljbin Kurti, kao početak novog perioda za Albance.
Kurti piše da se inicijalni studentski protest „vrlo brzo“ pretvorio u politički pokret, sa aktivistima „tajnih političkih organizacija“.
Dana 4. marta 1981. godine studenti su izašli da protestuju zbog loših uslova u univerzitetskoj menzi, ali se njihov protest vrlo brzo podigao u politički pokret, podsetio je Kurti, a prenosi KoSSev.
„Mart 11, 1981. bila je sreda kao i danas. Hiljade ljudi širom Kosova odgovorilo je na pozive studenata prištinskog univerziteta za protest. Među njima, organizatori i kreatori zahteva bili su aktivisti tajnih političkih organizacija. Njihovi zahtevi bili su sažeti principom ‘Kosovo Republika’, skraćeno kao ‘KR’, što je bio zahtev Kosova u Jugoslaviji za sedmom republikom u Federaciji“.
Kurti je naveo da su demonstracije potom eskalirale 26. marta i 1. i 2. aprila 1981., što je po njegovim rečima kasnije označeno kao “Proleće ’81” -„politički ustanak“ i „nacionalno buđenje Albanaca u Jugoslaviji“.
„Demonstracije 11. marta bile su praćene opšte narodnim demonstracijama 26. marta, kao i 1. i 2. aprila 1981. godine, što je toj sezoni dalo epitet Proleće ’81, kao period političkog ustanka i nacionalnog buđenja Albanaca u Jugoslaviji.“
„Albanske demonstracije 1981. su među ključnim događajima u političkoj istoriji Kosova. One su bile organizacija civilnog bunta i albanskog revolta kao jednog naroda koji je u Jugoslaviji bio pod političkom represijom i nedovoljno zastupljen, diskriminisan na nacionalnoj osnovi i privredno eksploatisan“.
Kurti je dodao da su ti događaji bili „temelj“ kasnijeg „organizovanja političkog pokreta“ i „oružanog otpora“ UČK, naglašavajući kontinuitet u borbi za prava Albanaca na Kosovu.
„Sada, na 45. godišnjicu ovih demonstracija, pamteći ove istorijske događaje i razvoj, sećamo se sa zahvalnošću svih pojedinaca i grupa koji su dali život tom političkom razvoju, i svih generacija koje su učestvovale u demonstracijama 1981.“
Iz bivše Jugoslavije
Demonstracije iz 1981. godine jesu počele zvanično kao protesti studenata Prištinskog univerziteta zbog navodnih loših uslova u menzama i studentskom smeštaju, ali su se ubrzo proširile na političke zahteve, uključujući zahtev za veća prava Albanaca i status Kosova unutar Jugoslavije kao sedme republike. Protesti su ugušeni intervencijom jugoslovenske policije, hapšenjima i suđenjima, sve do dolaska Miloševića na vlast ’88, mir se u pokrajini održavao uz federalne policijske snage koje su bile stacionirane na Kosovu.
Prema Ustavu iz 1974, sve do 1990., Kosovo je bilo konstitutivni element federacije sa znatno proširenom autonomijom. Iako u sastavu SR Srbije, Kosovo je dobilo status gotovo izjednačen sa republikama, uključujući sopstveni Ustav, skupštinu i pravo veta u saveznim organima.
U bivšoj SFRJ postojao je Savezni fond za kreditiranje bržeg razvoja nedovoljno razvijenih republika i pokrajina, osnovan sredinom 1960-ih, u koji su sve republike i pokrajine izdvajale oko dva odsto društvenog proizvoda. Sredstva iz tog fonda bila su namenjena razvoju ekonomski slabijih delova federacije – Bosne i Hercegovine, Makedonije, Crne Gore i Kosova. U ekonomskim analizama iz tog perioda navodi se da je Kosovo, kao najnerazvijeniji region Jugoslavije, dobijalo i najveći deo sredstava iz ovog fonda, a pojedine procene za 1980-e godine govore da je na Kosovo odlazilo između oko jedne trećine i gotovo 40 odsto ukupnih sredstava namenjenih za razvoj nerazvijenih područja.
