Isti datum nosi više značenja u albanskoj istoriji, posebno na Kosovu. Uz obeležavanje nezavisnosti Albanije, 28. novembar je i rođendan Adema Jašarija, kojeg su, uz članove porodice, ubile srpske snage, a kojeg na Kosovu nazivaju „legendarnim komandantom OVK“ i „ocem nacije“. Takođe, juče je na Kosovu obeležen Dan Bezbednosnih snaga Kosova (KBS), čime je novembar i ove godine ispunjen ceremonijama i komemoracijama koje albanske institucije tretiraju kao ključne nacionalne stubove.
Vršilac dužnosti kosovskog premijera Aljbin Kurti iskoristio je današnji dan da još jednom istakne značaj ovog datuma u albanskoj istorijskoj svesti. Prema njegovim rečima, 28. novembar predstavlja jedinstvenu tačku u svetskoj istoriji:
„Ne zna se da postoji još neki narod u svetu čija bi sudbina bila tako neraskidivo povezana sa jednim datumom kao što je sudbina našeg naroda povezana sa 28. novembrom“, poručio je Kurti u današnjem obraćanju, navodeći istorijske događaje od podizanja zastave Kastriota 1443. godine, preko nezavisnosti Albanije 1912. godine, do rođenja Adema Jašarija 1955. i prve javne pojave OVK 1997. godine.
Kurti je ocenio da se „niz novembara vezao kao karike jednog lanca“ kroz albansku istoriju, stvarajući, kako je naveo, „svetu tačku nacionalnog kalendara“.
Lieu de mémoire
Ipak, fenomen „jednog sudbinskog datuma“ prisutan je u gotovo svim narodima i predstavlja dan kada istorijski događaj postaje simbol kolektivnog identiteta. Takvi datumi često nastaju slučajno, ali kroz priče, rituale i praznike postaju centralni za očuvanje sećanja, učvršćuju osećaj pripadnosti i povezuju prošlost sa sadašnjošću. Francuski istoričar Pjer Nora je to objasnio kroz koncept lieu de mémoire – „mesta sećanja“, gde datumi, spomenici i rituali služe kao simboli zajedničkog pamćenja. Dakle, nijedan narod nije jedinstven po tome – svi narodi prirodno pretvaraju ključne događaje u simbole identiteta.
Činjenice i komparacije: Albanci nisu jedini narod sa jednim „sudbinskim datumom“
Kurtijeva tvrdnja da ne postoji drugi narod čija je sudbina toliko čvrsto vezana za jedan datum — ne podudara se u potpunosti sa istorijskim iskustvima drugih naroda.
Srbi – 28. jun (Vidovdan)
1389 – Boj na Kosovu: simbolični kraj moćne srednjovekovne srpske države
1878 – Berlinski kongres: međunarodno razmatranje statusa Kneževine Srbije
1881 – Potpisana tajna konvencija između Kneževine Srbije i Austrougarske monarhije čime je Srbija postala delimično zavisna od Austrougarske u ekonomskom i političkom smislu, a za uzvrat je od nje dobila međunarodno priznaje da postane Kraljevina
1914 – Atentat na Franca Ferdinanda: događaj koji otvara put Prvom svetskom ratu
1919 – Potpisivanje Versajskog sporazuma: međunarodna potvrda novog poretka u kome nastaje Kraljevina SHS
1921 – Donošenje prvog ustava ujedinjene jugoslovenske države
1937 – Otkriven sada već čuveni spomenik Oslobodiocima Niša
1948 – Rezolucija Informbiroa: sukob sa SSSR-om i samostalna politika Jugoslavije pod Titom (Bukurešt)
1960 – Osnovan univerzitet u Novom Sadu
1989 – Miting na Gazimestanu: početak Miloševićeve političke dominacije
1992 – U organizaciji DEPOS-a, na čelu sa SPO-om Vuka Draškovića, ispred zgrade skupštine Jugoslavije počeo Vidovdanski sabor, koji je trajao 8 dana kao najveći opozicioni skup u Srbiji sa zahtevom raspuštanja skupštine, ostavke Miloševića i formiranje vlade nacionalnog spasa
2001 – Izručenje Slobodana Miloševića Hagu: simboličan kraj njegove epohe
2013 – Evropski savet daje zeleno svetlo za otvaranje pregovora Srbije sa EU
Za srpsku tradiciju, 28. jun tako objedinjuje vojnu, političku, religijsku i državotvornu simboliku — slično kao što Albanci vezuju više epoha za 28. novembar.
Grci – 25. mart
1821 – Početak Grčkog rata za nezavisnost protiv Osmanlija (simboličan početak revolucije u Patrasu)
1941 – Početak italijansko-grčkog rata u Drugom svetskom ratu (grčki otpor fašizmu, poznat kao „Noć otpora“)
Za grčku tradiciju, 25. mart je nacionalni praznik (Dan nezavisnosti), koji spaja anti-osmansku borbu sa modernim otporom, stvarajući „lanac slobode“.
Francuska – 14. jul
1789 – Pad Bastilje
1790 – „Fête de la Fédération“, prvi veliki državni praznik u francuskoj republici
Sjedinjene Američke Države – 4. jul
1776 – Usvajanje Deklaracije o nezavisnosti u Filadelfiji, rođenje SAD
1826 – Smrt Džona Adamsa i Tomasa Džefersona na tačno 50. godišnjicu Deklaracije (simboličan „kraj ere osnivača“)
1831 – Smrt Džejmsa Monroa, petog predsednika SAD, takođe na Dan nezavisnosti
1863 – Kapitulacija Viksburga u Građanskom ratu (simbolički prekretnica; Bitka kod Getisburga završava 3. jula)
1884 – Formalna predaja Kipa slobode SAD-u od strane Francuske
1960 – Prvi put se vijori američka zastava sa 50 zvezdica, nakon prijema Havaja u Uniju
Jevrejski narod – 9. av (Tisha B’Av)
Rušenje Prvog hrama (586. p.n.e.)
Rušenje Drugog hrama (70. n.e.)
Niz kasnijih pogroma kroz vekove
Poljska – 11. novembar
Obnova državnosti 1918. godine i završetak Prvog svetskog rata
Rusija – 9. maj
Dan pobede u Drugom svetskom ratu – centralni element savremenog ruskog identiteta i državnog sećanja
1965 – Postaje zvanični neradni državni praznik u SSSR pod Brežnjevom, sa masovnim komemoracijama
1995 – Prva postsovjetska grandiozna parada na 50. godišnjicu pod Jeljcinom
2008 – Putin uspostavlja godišnje vojne parade na Crvenom trgu sa modernom tehnikom
Irci – 17. mart (St. Patrick’s Day)
461 – Smrt Svetog Patrika, hrišćanizacija Irske i početak irskog nacionalnog patronata
1845 – Početak Velike gladi, simbol irske patnje pod britanskom vlašću
1922 – Rat za nezavisnost (17. mart postaje globalni simbol irskog identiteta, emigracije i kulture)
Činjenice u vezi sa međunarodnim priznanjem Albanije 1912-1913
Albanci kao godinu svoje nezavisnosti upravo uzimaju 1912. kada je grupa albanskih prvaka u Valoni, nakon okupljanja 28. novembra, mesec dana kasnije – 28. decembra proglasila nezavisnost teritorija pod tadašnjom osmanskom vlašću, obuhvativši četiri osmanska vilajeta (Skadarski, Kosovski, Bitoljski i Janjinski), a uoči Londonske mirovne konferencije, od koje su zatražili međunarodno priznanje, pozivajući se na pravo na samoopredeljenje.
To nije, međutim, bilo priznato Londonskim ugovorom o miru (potpisan 30. maja 1913). Znatan deo teritorije na koju su albanski prvaci imali pretenzije, Londonskim ugovorom podeljen je između država pobednica u ratu – Srbije, Grčke i Crne Gore.
Ugovorom je potvrđeno postojanje Kneževine Albanije kao međunarodnog protektorata, sa nemačkim plemićem Vilhelmom Vladom kao vladarom, u granicama sličnim današnjim. Potom, 29. jula iste godine na snažno insistiranje Italije i Austrougarske, u suštinski istim granicama današnje Republike Albanije stvorena je autonomna Albanija, kao Ustavna monarhija. Konačno Bukureškim ugovorom, potpisanim u avgustu 1913, stvorena je nova nezavisna država Kneževina Albanija.
